Author :
Abstract
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Diyabet Niyet, Tutum ve Davranış Ölçeği'nin (DIAB-Q) Türkçe Formu'nun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma metodolojik bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini, Kasım 2020–Mayıs 2021 tarihleri arasında özel bir hastanenin Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğine başvuran ve Tip 2 diyabet tanısıyla izlenen 125 hasta oluşturmuştur. Veriler; Hasta Bilgi Formu ve DIAB-Q Türkçe Formu ile toplanmıştır. Yapı geçerliliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış; orijinal ölçeğin altı psikolojik yapısı test edilerek desteklenmiştir. Dil geçerliliği için çeviri–geri çeviri süreci kullanılmış ve uzman değerlendirmesiyle kapsam geçerlilik indeksi (KGİ) 0.99 olarak hesaplanmıştır. Zamana karşı değişmezlik, 30 katılımcı üzerinde iki haftalık aralıklarla uygulanan test–tekrar test yöntemiyle Spearman korelasyon katsayıları ve eşleştirilmiş örneklem t testi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: DIAB-Q, altı psikolojik yapıyı içeren 17 maddeden oluşmaktadır. Ölçek alt boyutlarına ilişkin Cronbach alfa katsayıları 0.598 ile 0.896 arasında değişmektedir. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyon değerlerinin tamamı 0.20'nin üzerinde olduğu belirlenmiştir. DFA sonuçlarında faktör yüklerinin 0.588 ile 0.903 arasında iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Eşleştirilmiş örneklem t testleri, iki ölçüm arasında hiçbir alt boyutta istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olmadığını göstermiştir (tüm p > 0.05). Spearman korelasyon katsayıları ise iki ölçüm arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğunu göstermiştir(tüm p < 0.001).
Sonuç: DIAB-Q'nun Türkçe versiyonunun, Tip 2 diyabetli bireylerde diyabetle ilişkili niyetleri, tutumları ve davranışları değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu bulunmuştur.
Keywords
Abstract
Objective: The aim of this study was to evaluate the validity and reliability of the Turkish version of the Diabetes Intention, Attitude and Behavior Questionnaire (DIAB-Q).
Method: This is a methodological study. The sample included 125 patients with a confirmed diagnosis of Type 2 Diabetes admitted to the Endocrine and Metabolic Diseases outpatient clinic of a private hospital between November 2020 and May 2021. Data were collected using a Patient Information Form and the DIAB-Q Turkish Form. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed to assess construct validity; the six-factor first-level structure of the original instrument was tested and supported. Content validity was confirmed through a translation–back-translation process and expert panel review (CVI = 0.99). Temporal stability was assessed via test–retest analysis with 30 participants using a two-week interval, evaluated with Spearman correlation coefficients and paired-samples t tests.
Results: The DIAB-Q comprises 17 items across six psychological constructs. Subscale Cronbach's alpha coefficients ranged from 0.598 to 0.896. All corrected item-total correlation values exceeded 0.20. In the CFA, factor loadings ranged from 0.588 to 0.903, indicating good fit. Paired-samples t tests confirmed no statistically significant change in subscale scores across the two points (all p > 0.05), while Spearman correlations between the two measurements were all statistically significant (all p < 0.001).
Conclusion: The Turkish version of the DIAB-Q was found to be a valid and reliable instrument for assessing diabetes-related intentions, attitudes, and behaviors in individuals with Type 2 diabetes.
